Lokale verkiezingen 2027: zo schrijven buitenlanders zich in

Buitenlandse inwoners van Spanje die willen stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen van 23 mei 2027, hebben tot het einde van dit jaar, of in sommige gevallen tot half januari, om ervoor te zorgen dat ze op de kiezerslijst staan.

De regels staan in een bekendmaking van de gemeente Roses. Ze gelden in heel Spanje, dus ook voor inwoners van Empuriabrava, Castelló d'Empúries en de rest van de Alt Empordà. Er zijn twee afzonderlijke routes. De ene is voor burgers van andere landen van de Europese Unie. De andere is voor onderdanen van een groep landen buiten de EU die stemrechtakkoorden met Spanje hebben gesloten.

EU-burgers: geef aan dat je wilt stemmen

Burgers van andere EU-landen die in Spanje wonen, mogen stemmen bij lokale verkiezingen als ze aan dezelfde voorwaarden voldoen als Spaanse kiezers. Ze moeten bovendien officieel verklaren dat ze hier willen stemmen.

Dat kan op drie manieren. De eerste is online, via het elektronische loket van het Spaanse Nationaal Instituut voor de Statistiek (INE), met Cl@ve. Cl@ve is het digitale identificatiesysteem van de Spaanse overheid. De online procedure staat het hele jaar open. Via dezelfde weg kunnen EU-burgers zich desgewenst ook in Spanje inschrijven voor de verkiezingen van het Europees Parlement.

De tweede mogelijkheid is persoonlijk langsgaan bij het gemeentehuis van je woonplaats. Inwoners vullen dan formulier CERE.DFA-2 in, een tweetalig document in het Spaans en Catalaans. Het is te downloaden van de website van het INE of uit de documentensectie van de procedurepagina van de gemeente. Je kunt je identificeren met de vreemdelingenkaart met het NIE, het identificatienummer voor buitenlanders. Een nationale identiteitskaart of paspoort uit het land van herkomst wordt ook geaccepteerd.

De derde route is per post. Om het makkelijker te maken, stuurt het Kiesregisterbureau (OCE) in de laatste dagen van september 2026 brieven naar EU-inwoners. Op die brieven staan de gegevens van iedere persoon uit het padró, het gemeentelijke bevolkingsregister, al voorgedrukt.

Ze gaan alleen naar mensen die het OCE vóór eerdere gemeenteraadsverkiezingen nog niet heeft aangeschreven en die de verklaring nog niet hebben afgelegd. Elke brief bevat een elektronische verwerkingscode (CTT). Met die code kunnen mensen de procedure online afronden zonder Cl@ve. Ze kunnen hun antwoord ook rechtstreeks naar het provinciale kantoor van het OCE sturen. Een postzegel is niet nodig.

Eenmaal afgelegd, blijft de verklaring geldig zolang de persoon in Spanje woont, tenzij hij of zij officieel vraagt om die in te trekken. Om mee te tellen voor de verkiezingen van mei 2027 moeten zowel de inschrijving in het padró als de verklaring uiterlijk op 30 december 2026 rond zijn. Wat na die datum binnenkomt, wordt voor deze verkiezingen niet meer in de kiezerslijst opgenomen. Dat geldt ook voor verzoeken die via bezwaren tegen de gegevens in het kiesregister worden ingediend.

Landen buiten de EU met stemrechtakkoorden

Spanje heeft voor lokale verkiezingen wederzijdse stemrechtakkoorden met 13 landen. Het gaat om Bolivia, Kaapverdië, Chili, Colombia, Korea, Ecuador, IJsland, Noorwegen, Nieuw-Zeeland, Paraguay, Peru, het Verenigd Koninkrijk en Trinidad en Tobago. Onderdanen van andere landen kunnen ook een aanvraag indienen als er vóór de uiterste aanvraagdatum nieuwe akkoorden in werking treden.

Aanvragers moeten ouder zijn dan 18 en mogen hun stemrecht niet verloren hebben. Ze moeten ook ingeschreven staan in het padró en een Spaanse verblijfsvergunning hebben. Daarnaast moeten ze een minimale periode legaal in Spanje hebben gewoond. Voor Noren is dat drie jaar op de verkiezingsdag. Voor Britten is het drie jaar op het moment van de aanvraag. Voor alle andere landen op de lijst is het vijf jaar op het moment van de aanvraag.

Het OCE schrijft in de laatste dagen van november 2026 de inwoners aan die in aanmerking komen. De brieven bevatten persoons- en verblijfsgegevens uit het Centraal Vreemdelingenregister en uit de gemeentelijke registers die het INE beheert. De peildatum voor de gegevens uit het padró is 30 augustus 2026. Ook deze brieven bevatten een CTT-code.

Aanvragen kan online via het elektronische loket van het INE, door de procedure "Solicitud de inscripción" te kiezen. Dat kan met Cl@ve, of met het NIE en de CTT-code. Inwoners kunnen hun antwoord ook gratis per post naar het provinciale kantoor van het OCE sturen. Een andere mogelijkheid is persoonlijk aanvragen bij het gemeentehuis met de vreemdelingenkaart. Onderdanen van Noorwegen, IJsland en het Verenigd Koninkrijk mogen in plaats daarvan hun nationale identiteitskaart of paspoort gebruiken. Het formulier voor deze route is CERE.N-2.

De duur van het legale verblijf moet worden aangetoond met een verklaring van de Vreemdelingendienst of het politiebureau in de provincie. De bekendmaking wijst erop dat het Directoraat-Generaal van de Politie als enige instantie bevoegd is voor immigratiezaken.

De aanvraagperiode loopt van 1 december 2026 tot en met 15 januari 2027. Te late aanvragen worden afgewezen.

Waarom dit belangrijk is

Voor een gemeenschap als Empuriabrava, waar veel inwoners uit het buitenland komen, is dit een van de meer praktische papierwinkels van de komende maanden. De gemeenteraadsverkiezingen bepalen wie het gemeentehuis bestuurt. Die gemeenteraad geeft vervolgens vorm aan zaken als de participatieve begroting in Castelló en het standpunt over regionale regels zoals het decreet over toeristische appartementen. Buitenlandse inwoners die niet op de kiezerslijst staan, hebben via de stembus geen zeggenschap over die keuzes.

Het systeem met twee sporen valt op. EU-burgers leggen eenmalig een blijvende verklaring af en hebben als uiterste datum 30 december. Britse inwoners vallen onder een apart akkoord met een verblijfseis en een vaste periode die in januari sluit. Dat doet vermoeden dat sommige Britten die hier al jaren wonen, voor een verrassing kunnen komen te staan als ze ervan uitgaan dat de EU-regels nog voor hen gelden.

Beide routes hangen af van een correcte inschrijving in het padró. Het is dus een goed moment om te controleren of je adresgegevens kloppen.

Het is de moeite waard om in de gaten te houden of de brieven van het OCE de komende weken op tijd aankomen. Ook is het afwachten of gemeenten, waaronder Castelló d'Empúries, eigen campagnes opzetten om buitenlandse inwoners aan te sporen zich vóór de deadlines in te schrijven.